تبليغاتX
حه‌وت کانی

بنده ص.افشین اهل شهرستان نقده هستم، هدف از ساخت این وبلاگ مقابله با خطری است که از جانب پان ترک تمامیت ارزی ایران عزیز را تهدید می کند ومدعی شده اند که استان موکریان(اصطلاحاً آذربایجان غربی) بخشی ازتورکستان بزرگ (از چین تا بلغارستان) است. امیدوارم تمام دوستان کُرد وآذری که در مورد شهر نقده یا در مورد پان تورک مطلب می نویسند در بخش پیوندهای این وبلاگ گردآورده شوند تا بازدیدکنندگان خود در مورد این شهر قضاوت کنند. لطفا وبلاگ خود را بخش نظرات معرفی کنید تا به پیوندها افزوده شوید. در این امر خطیر از همه ایران دوستان یاری مطلبم...

شهرستان بوکان یکی از شهرستان‌های کرد‌‌نشین استان موکریان است. شهرستان بوکان در منطقه تقریباً کوهستانی و معتدل قرار گرفته که از جهت شمال به شهرستان میاندوآب و از جنوب به شهرستان سقز و از شرق به شهرستان شاهین‌دژ و از غرب با شهرستان مهاباد همسایه است. مرکز این شهرستان شهر بوکان است. جمعیت این شهرستان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ برابر با ۲۰۲٬۶۳۷ نفر بوده است که از این تعداد ۱۰۱٬۴۳۳ نفر آنان مرد و ۱۰۱۲۰۴ نفر آنان زن بوده اند.

پیشینه

این شهرستان در حدود 3000 سال قبل تحت نام ایزیرتو پایتخت تمدن ماننایی بوده است. آثار این تمدن بسیار هنرمند قابل توجه بوده و نمونه هایی از آثار به تاراج رفته اش در موزه های جهان از قبیل موزه توکیو و موزه ارومیه دیده می شود. این تمدن در مناطق کردنشین شمالغربی ایران سکنی داشته اند. وجه بارز هنر ماننایی ظرافت و زیبایی وصف ناپذیر آن است که در تمدنهای معاصر آنها کم نظیر است .هنر معروف آنها ساخت آجرهای لعابدار بوده است. آجرهای با طرحهای رنگین که طرح آنها پس از گذشت حدود 3000 سال تقریبا" سالم باقی مانده اند. نمونه بسیار زیبایی از این آجرها در موزه شرق کهن توکیو یافت می شود

نام شهر

شهر بوکان در سال ۱۳۳۰ خورشیدی.

روایات زیادی در مورد ریشه نام این شهر وجود دارد از مشهورترین آنها این است که در قدیم مردم این شهر در هنگام مراسم عروسی به چشمه آب بزرگ و مشهور این شهر که کردها آن را «حه‌وزه گه‌وره » (Hewze Gewre) به معنی «آبگیر بزرگ» می‌نامند ( این چشمه‌ به‌ صورت چشمه‌ای جوشان است که آب آن از سفره‌های زیرزمینی تأمین می‌شود) می‌آمدند و از آنجا که به کردی واژه «بوک»، به معنی عروس است این منطقه را که بعدها به شهر تبدیل شد «بوکان» (جمع بوک = عروس‌ها) نامیدند.

اما این نظریه تنها در صورتی درست است که ما این اسم را با لهجه فارسی تلفظ کنیم یعنی «بوکان Bookan »،این در حالی است که ساکنین این شهر و اکثر مردم کردزبان آن را بصورت «بوکان  Bokan» ادا می‌نمایند.

در نظریه‌ای دیگر ، گفته میشود که به هنگام حمله سپاه مغول به این مناطق(موکریان) ، یکی از فرماندهان سپاه چنگیز ، نام خود (بوکان) را بر روی این روستای کوچک (در آن زمان) نهاد . گفته میشود کوهی در مغولستان به نام بوکان وجود دارد که از همین فرمانده چشمه میگیرد .این نوع نامگذاری نظیر نامگذاری نقده (سولودوزو) میباشد.

نظریه‌ دیگر در مورد وجه‌ تسمیه شهر چنین است: شهر بوکان به دور چشمه‌ بزرگ حه‌وزه‌ گه‌وره‌ شکل گرفته‌است و به چنین چشمه‌هایی در زبان کُردی «کانی  Kani» گفته می‌شود. همچنین واژه «بو  Bo» در زبان کردی کاربردهای مختلفی دارد که اغلب در شکل ترکیبی به‌ کار برده می‌شود؛ مانند بو کوی؟) کجا؟)

اما چگونگی ترکیب این کلمات و شکل گیری واژه بوکان بر اساس این نظریه چنین است: در زمانهای قدیم هنگامیکه زنان قصد شستن وسایل خانه را داشتند آنها را با خود برداشته و به سمت رود یا چشمه‌ای در نزدیکی محل اقامتشان بوده می‌بردند و در آنجا کارشان را انجام می‌دادند. به همین ترتیب اهالی ساکن اطراف بوکان، جهت شستن و نظافت ظروف و وسایل خود به طرف این کانی یا حوض می‌رفتند و هنگامی که کسی سراغ نفری را که جهت انجام این امور به «کانی» رفته بود، می‌گرفت، نزدیکان وی در پاسخ می‌گفتند: «او به کانی رفته‌است» و به زبان کردی «چوه بوکانی» یعنی به «چشمه‌» رفته‌است. بدین ترتیب واژه «بوکانی» به افرادی گفته می‌شد که رفت و آمد زیادی را به «کانی» مزبور انجام می‌دادند و سپس کم کم در آنجا ساکن شدند.

امروز حوض گوره (حه‌وزه گه‌وره)، در مرکز شهر واقع است و با آب گوارا و بی پایان خود آب نیمی از شهر را تأمین می‌کند. و نزد اهالی شهر از نوعی دلبستگی و جایگاه خاصی برخوردار است.شهر بوکان در کردستان ایران بعد از کرمانشاه وسنندج سومین شهر بزرگ کردنشین در ایران می‌باشد. سخنانی مبنی بر ایجاد استان کردستان شمالی به مرکزیت بوکان بر ورد زبانهاست.

محلات

میدان فرمانداری‌، سه‌راه‌ سنگینی‌، کوچه‌های‌ مام صاحبی‌، بیمارستان سابق، خیابان مولوی‌ شرقی‌، مسجد نبی‌، کل‌تپه، شهرک فرهنگیان، عشایر، کوی محمدیه، کوی فرهنگیان، جاده حصار، خیابان ورزش، کمربندی، ساحلی، ابوذر، باغ قاضی، دادگاه، قله، کلهرآباد، نساجی، علی‌آباد، اسلام‌آباد، امیرآباد و سیدشکره

تاریخچه شهر

امید است در آینده ای نزدیک مطالبی را گردآوری کنم. از دوستانی که در این مورد منبعی سراغ دارند تقاضای همکاری دارم.

آثار باستانی بوکان

  1. تپه تابانی در روستای احمد آباد محال فیض الله بیگی مربوط به دوره پارتی و ساسانی
  2. تپه آسیاب کهنه روستای احمد آباد محال فیض الله بیگی مربوط به اقوام هزاره اول پیش از میلاد
  3. تپه کلک آبی در روستای باغچه محال فیض الله بیگی مربوط به اقوام هزاره اول پیش از میلاد
  4. تپه سیخان کوچک در روستای که له زه رد محال فیض الله بیگی مربوط به اقوام هزاره اول پیش از میلاد
  5. تپه سیخان بزرگ در روستای باغچه محال فیض الله بیگی مربوط به اقوام هزاره اول قبل از میلاد
  6. تپه موچه در روستای تکان‌تپه محال فیض الله بیگی مربوط به اقوام هزاره اول قبل از میلاد
  7. تپه کلتپه در روستای کلتپه بوکان مربوط به اقوام هزاره اول قبل از میلاد
  8. قلعه تپه در روستای تپه مربوط به دوره نیریزد و هزاره و پانصد سال پیش از میلاد
  9. تپه ره شه  دی در روستای ره شه  دی  مربوط به هزاره اول پیش از میلاد
  10. تپه روژبیانی در روستای عزیزگوند مربوط به دوره برنز پیش از میلاد
  11. تپه داربسر در روستای داربسر مربوط به دوره اشکانیان
  12. زمینهای جره واقع در روستای شیخان  مربوط به دوره اشکانیان و ساسانی
  13. گردی خلیسکه واقع در روستای سراب محال مربوط به دوران اقوام پارینه‌سنگی
  14. تپه گرده‌خزینه در روستای سراب مربوط به دوران کالکوتیک
  15. تپه گرده‌شین در روستای سراب مربوط به اقوام دوران کالکوتیک
  16. تپه آشی در روستای قره‌موسالو مربوط به اقوام برنز پیش از اسلام
  17. گوک‌تپه در روستای گوک تپه مربوط به نیمه دوم هزاره اول قبل از میلاد
  18. تپه گرده‌شین در روستای رحیم خان محال مربوط به دوره برنز قبل از میلاد
  19. تپه محمود در روستای کانی ارمنی  مربوط به اقوام اواخر دوره نوسنگی
  20. گرد عثمان قه لا در قلعه در روستای که له  زه رد مربوط به هزاره یکم پیش از میلاد
  21. تپه کانی‌کوزه له در روستای کانی کوزه ‌له مربوط به دوره کالکوتیک پیش از میلاد
  22. قلعه ناچیت در روستای ناچیت بوکان مربوط به دوره برنز پیش از میلاد
  23. تپه مقصود در روستای ملاکان بوکان مربوط به دوره کالکوتیک
  24. تپه عبدالله ته پک در روستای عبدالله ته پک مربوط به دوره برنز پیش از میلاد
  25. تپه گرده‌مالان در روستای کهنه‌ملاکان مربوط به هزاره یکم پیش از میلاد
  26. تپه گرد عربلو در روستای علی‌گوند مربوط به هزاره یکم پیش از میلاد
  27. تپه سردارآباد در روستای سردارآباد مربوط به اقوام پارتی و ساسانی پیش از میلاد
  28. قلعه قلعه چین در روستا قلعه چین بوکان ۸۰۰ ق م و مربوط به حکومت ماناها

اماکن دیدنی

  1. غار روستای قلعه‌چین نزدیک بوکان
  2. غار کول‌آباد میان بوکان و میاندوآب
  3. غار کونه‌کوتر در روستای ینگیجه بوکان
  4. غار کونه‌کوتر در روستای سهولان
  5. ایوان سنگی روستای آغجیوان
  6. قلعه سنگی روستای فرهادتراش دارای نه اتاق سنگی
  7. جلگه سردرآباد
  8. حوض گوره چشمه‌ بزرگ آب و استخر دیدنی بوکان
  9. اطاقهای سنگی روستای بی‌بی‌گوند
  10.  پارک حسن زیرک

نامداران بوکان

 



ئارشيو ی ما ڵ په ڕه کان